Укытучылар көненә җыр: сыйныф җитәкчесенә бөтен сыйныфтан

Укытучылар көненә җыр — 5 октябрьдә Татарстан мәктәбендә сыйныф җитәкчесенә ата-аналар комитеты исеменнән бирелә торган шәхси музыкаль бүләк: анда укытучының исеме, сыйныф тарихы һәм балаларның уртак рәхмәте ишетелә, ә җыр гадәттә сыйныф сәгатендә, мәктәп концертыннан соң яки ата-аналар чатында уртаклашыла.

Нәрсә ул: укытучылар көненә җыр — бу чәчәк һәм тәм-том янына кушыла торган исемле котлау. Ул сыйныф җитәкчесенең көндәлек җөмләләрен, экскурсияләрен, беренче елын, балаларны ничек җыеп торуын җырга кертә. Бүләк кулга тотылмый, ләкин телефонда кала, чөнки аны кабат тыңларга, гаиләгә җибәрергә, архивка салырга була.

Укытучылар көненә җыр кайсы мизгелләрдә урынлы?

Укытучылар көненә җыр 5 октябрь тирәсендә сыйныф җитәкчесенә рәсми чыгышсыз да, артык купшылыксыз да рәхмәт әйтергә кирәк булганда урынлы.

• Сыйныф сәгатендә. Балалар парта артында утыра, сыйныф җитәкчесе көн тәртибен әйтә, ә ата-аналар комитетыннан бер кеше җырны куя. Бу мизгел кыска була. Шуңа күрә җыр башында ук исем, сыйныф һәм рәхмәт ишетелүе мөһим.

• Мәктәп концертыннан соң. 5 октябрьдә укучылар сәхнәдә котлау укый, кемдер шигырь сөйли, кемдер бии. Концерт уртак, ә җыр шәхси булып кала. Ул бөтен мәктәп өчен түгел, нәкъ менә бу сыйныф җитәкчесе һәм аның сыйныфы өчен языла.

• Ата-аналар чатында бәхәс озакка киткәндә. Берәү чәчәк ди, икенче кеше тәм-том тартмасы ди, өченчесе «тагын шул ук» дип яза. Исемле җыр бәхәсне йомшарта, чөнки ул әйбер түгел. Ул һәр гаиләдән кечкенә өлеш җыя һәм бер уртак бүләккә әйләнә.

• Чәчәк бәйләменә өстәмә итеп. Татарстан мәктәпләрендә чәчәк бирү гадәте кала. Бу начар түгел. Ләкин чәчәк берничә көннән шиңә, тәм-том өстәлдә бетә. Җыр исә сыйныф җитәкчесенең телефонында кала һәм соңрак та ачып тыңлана.

• Беренче елын алган сыйныф өчен. Яңа сыйныф җитәкчесе балаларны әле өйрәнә генә. Аның исемен, сыйныф номерын, беренче җыелышын, беренче экскурсиясен җырга кертү яхшы эшли. Бу «без сезне күрәбез» дигән җылы ишарә була.

• Башлангычтан урта сыйныфка күчкәндә. Бишенче сыйныфта балалар да үзгәрә, ата-аналар да яңа тәртипкә ияләшә. Сыйныф җитәкчесе расписаниене, түгәрәкләрне, чаттагы сорауларны бергә тотып бара. Җыр шул күренми торган хезмәтне әйтеп бирә.

• Татар телле, рус телле яки катнаш сыйныфта. Әгәр мәктәп татарча укыта икән, татарча җыр табигый яңгырый. Катнаш сыйныфта ике юлны татарча, ике юлны русча бирү дә була. Мөһиме — сыйныф җитәкчесе көн дә ишеткән тел җырда чит яңгырамасын.

• Тәрбиячеләр көне белән янәшә календарьда. 27 сентябрьдә тәрбияче апаларны котлыйлар, аннан соң ук 5 октябрь килә. Быел балалар бакчасы төркеме өчен вакыт кыска булса, киләсе елга алдан уйлау җайлы. Мәктәп сыйныфы өчен исә ун-унике көн дә җитә ала.

Бу тема турында киңрәк уйлаганда, безнең сыйныф җитәкчесенә җыр турында аерым язмабыз да ярдәм итә: анда бүләкнең тонын ничек сайлау турында күбрәк әйтелә.

Сыйныф җитәкчесенә җыр ничек әзерләнә?

Сыйныф җитәкчесенә җыр әзерләү ата-аналар комитеты өчен өч гади эштән тора: кеше турында кыскача язу, сүзләрне карау һәм әзер җырны алу.

1. Сез сыйныф җитәкчесе турында кыска бирем язасыз

Башта бер кеше җаваплылыкны ала. Ул ата-аналар чатында өч сорау бирә: сыйныф җитәкчесе балалар шаулаганда нәрсә ди, кайсы экскурсия истә калды, бу сыйныфны кайсы елда алды. Һәр гаилә озын хат язмаска тиеш. Берәр җөмлә җитә. Аннары шул җөмләләр Songive-та җыр өчен кыска бирем битендә тәртипкә салына. Исем, сыйныф, тел, бәйрәм көне һәм теләк тоны ачык күрсәтелә.

2. Сез җыр сүзләрен аласыз һәм төзәтәсез

Икенче адымда җыр сүзләре килә. Бу урында ата-аналар комитеты фактларны карый: исем дөресме, сыйныф номеры туры киләме, «сыйныф җитәкчесе» сүзе шулай ук язылганмы, артык пафос юкмы. Без гадәттә көлке белән хөрмәт арасындагы тигезлекне саклыйбыз. Укытучыга «икенче әни» дип әйтү һәрвакыт кирәк түгел. Кайчак «сез безне вакытында җыеп торасыз» дигән җөмлә күпкә төгәлрәк.

3. Сез әзер җырны алып, бәйрәм урынын сайлыйсыз

Өченче адымда әзер җыр файлы килә. Аны сыйныф сәгатендә куярга, мәктәп концертыннан соң җибәрергә, ата-аналар чатында саклап калдырырга була. Безнең демо җырны тыңлаган ата-аналар еш кына бер нәрсәне күрә: иң көчле урын — припевта сыйныф җитәкчесенең исеме яңгырау. Шул мизгелдә бүләк гомуми түгел, шәхси була. Җырны укытучы гадәттә телефонына саклый, чөнки аны соңрак коллегаларына яки гаиләсенә күрсәтү уңайлы.

Нинди бүләк сыйныф җитәкчесенә туры килә?

Сыйныф җитәкчесенә туры килгән бүләк аның мәктәп көненә комачауламый, ата-аналар арасында бәхәсне арттырмый һәм балаларның катнашуын сиздерә.

Бу чагыштыру чәчәкне кире какмый. Без аны алыштырырга түгел, ә өстәргә уйлыйбыз. Татарстан мәктәпләрендә ата-аналар комитеты еш кына «барысы да күренсен, ләкин артык булмасын» дип эш итә. Җыр шунда туры килә: ул зур пакет таләп итми, ләкин сыйныф җитәкчесенең үзенә атап әйтелгән сүзләрне алып килә.

Сыйныф җитәкчесе турында тартмага нәрсә язарга?

Сыйныф җитәкчесе турында тартмага иң файдалы мәгълүмат — исем, сыйныф тарихы, көндәлек җөмләләр һәм бер-ике тере вакыйга.

1. Исемне һәм ничек эндәшүләрен языгыз. Паспорттагы исем генә түгел, балаларның ничек әйтүе дә мөһим. «Гөлназ апа», «Айдар абый», «Ләйсән Рәмисовна» — болар төрле җылылык бирә. Җырда рәсми исем дә, сыйныфтагы гадәти эндәшү дә урын таба ала.

2. Сыйныфны кайсы елда алганын күрсәтегез. «2022 елда алды», «беренче сыйныфтан алып бара», «бишенчедән безне җыйды» кебек җөмләләр җырның вакытын төгәлли. Бу дата коры сан булып калмый. Ул сыйныфның бергә үсүен күрсәтә.

3. Балалар шаулаганда әйтә торган җөмләсен өстәгез. Һәр сыйныф җитәкчесенең үз сүзе була: «Башта тыңлыйбыз», «Дәфтәрләрне ачтык», «Коридорда очмыйбыз». Мондый җөмлә җырны шунда ук таныш итә. Ул көлдерә, ләкин мыскыл итми.

4. Бер уртак вакыйганы сайлагыз. Иң яхшысы — экскурсия, поход, музей көне, олимпиадага әзерләнү яки буранлы көндә бөтен сыйныфны җыю. Өч төрле гаиләдән өч юл җыегыз. Берсе вакыйганы әйтсен, икенчесе сыйныф җитәкчесенең сүзен искә төшерсен, өченчесе рәхмәтне кыска тотсын.