Ablaya doğum günü hediyesi: ikinci annemiz için bir şarkı

Ablaya doğum günü hediyesi çoğu ailede geç kalmış bir teşekkürdür. Seni okula götüren, karnenizi anneden saklayan, harçlığını sana veren o kişi için doğum günü — küçüklerin nihayet konuştuğu gündür. Bu yazıda iki kardeşin ablaları için yazdırdığı bir şarkının hikayesini anlatıyoruz: brief'ten iki taslağa, oradan ilk dinleyişe kadar. İsimleri değiştirdik, gerisi olduğu gibi.

Kısaca ne yaptık: İki kardeşin gönderdiği birkaç cümleden, ablalarının onları büyüttüğü yılları anlatan, adıyla seslenen bir doğum günü şarkısı yazdık. Onlar hikayeyi verdi, biz sözü ve sesi getirdik.

Brief nasıl geldi

Brief bir WhatsApp grubundan çıktı. «Kardeşler» diye kayıtlı, üç kişilik bir grup: iki erkek kardeş ve aralarında konuşulan ama gruba eklenmeyen bir isim — Elif. Küçük kardeş bize üç cümle yolladı, ağabey birkaç ekleme yaptı. Bize düşen kısım şuydu:

«Ablamız Elif on beş yaşındayken bizi o büyüttü sayılır. Annem çalışıyordu, o okuldan alırdı, akşam yemeğini o yapardı. Üniversiteyi kazanınca İzmir'e gitti, ilk maaşından bize harçlık gönderdi. Her düğünde, her cenazede ayakta duran o oldu. Bu sene kırk oluyor. Ona bir kez olsun teşekkür etmedik. 30 Eylül'de babamların evinde pasta var. O gün çalmak istiyoruz.»

Bu brief'te bize lazım olan her şey vardı. Bir yaş (on beş), bir şehir (İzmir), bir jest (ilk maaştan harçlık), bir tekrar eden rol (her düğün, her cenaze). Duygu zaten satırların arasındaydı. Bizim işimiz onu abartmadan söze dökmekti.

Bu tür brief'lerle ne yaptığımızı kişiye özel şarkının nasıl yapıldığını anlatan yazıda daha ayrıntılı bulabilirsin.

İlk taslak neden yeterli değildi

İlk taslak temizdi ama fazla kibardı. «Ablacım, sen bizim için çok şey yaptın» tarzı bir açılış yazmıştık. Doğruydu, ama bir tebrik kartı da aynısını söylerdi.

Sorun şuydu: brief'teki en güçlü şey soyut bir minnet değildi. On beş yaşında bir çocuğun başka bir çocuğu okuldan almasıydı. Kırk yaşındaki bir kadının hâlâ o çocuk gibi anıldığıydı. İlk taslak «teşekkür ederiz» diyordu. Oysa kardeşler «hatırlıyoruz» demek istiyordu.

Bir de hitap meselesi vardı. Grup içinde ondan hep «ablacım» diye bahsediliyordu, «ablamız» değil. O küçük ek bütün tonu değiştiriyor. Biz de nakaratı ona göre yeniden kurduk.

İkinci taslak: neyi değiştirdik

İkinci taslakta üç şeyi somutladık.

• Açılışı sahneye bağladık. «Sen daha çocukken bizi taşıdın okula» diye başladık — genel bir minnet yerine görünür bir an.
• İzmir'i şarkıya soktuk. Ablanın gidişi ve geriye para göndermesi bir kıtaya oturdu: uzaktaki ablanın hâlâ evde olması.
• Nakaratta adını kullandık. «Elif» kelimesi nakaratta bir kez geçiyor, tam da kardeşlerin onu çağırdığı yerde. Zorlama değil, doğal bir sesleniş.

Bu ikinci taslak kardeşlere gittiğinde tek bir düzeltme geldi: «cenaze» kelimesini çıkardık, yerine «zor günlerde hep öndeydin» yazdık. Doğum günü pastasında ağlatmak istemiyorlardı, hatırlatmak istiyorlardı. Bu ayrımı önemsiyoruz.

İşte bu noktada dinlemeni istediğimiz örnek devreye giriyor. Aşağıdaki doğum günü şarkısı bizim genel örneğimiz — bir ismin nakaratta nasıl doğal durduğunu, bir kutlamanın nasıl abartısız kalabileceğini orada duyabilirsin. Elif'in şarkısı da aynı mantıkla kuruldu.

Songive bu işte nerede duruyor

Ablaya bir doğum günü hediyesi ararken önündeki seçenekler aslında birkaç tane. Hazır bir şarkıyı kartla göndermek en kolayı ama o kişiye ait değil. Sevdiği bir parçanın cover'ını yaptırmak duygusal olur, gene de sözler senin hikayen değil. Bir servisten kişiye özel şarkı ise ismini, şehrini, o on beş yaşındaki halini içine alır. Aşağıdaki tablo farkı özetliyor.

Elif'in şarkısını ablaya benzer bir kutlama için kişiye özel şarkı sayfamızdan yola çıkarak hazırladık. Kendi brief'ini yazmak istersen şarkı oluşturma sayfası tam da bunun için var.

Ablanın kutusuna ne yazmalı

Brief kutusuna ne koyacağını bilmek şarkının yarısıdır. Elif'in kardeşlerinden öğrendiğimiz dört şeyi bırakıyoruz.

1. Onun küçükken üstlendiği bir görev. «Bizi okuldan alırdı» gibi. Ablanın ikinci anne oluşu genellikle tek bir tekrar eden işte gizlidir; onu yazarsan şarkı hemen somutlaşır.
2. Bir fedakârlık anı. İlk maaşından gönderilen harçlık gibi küçük ama unutulmayan bir jest. Büyük laf değil, bir hareket işe yarar.
3. Ona nasıl seslendiğiniz. «Ablacım» mı, adıyla mı, aile içi bir lakapla mı? Şarkının hitabı buradan çıkar ve tonu belirler.
4. Bu doğum gününü özel yapan şey. Kırk yaşı, ilk kez bir araya gelen kardeşler, babaların evindeki pasta. Şarkının nereye ait olduğunu bu bilgi söyler.

Bir anne için benzer bir yaklaşımı merak ediyorsan anne için doğum günü şarkısı yazısı da aynı mantığı işliyor.

İlk dinleyiş

30 Eylül günü şarkı babaların evinde, pastadan hemen önce çalındı. Küçük kardeş telefonu bağladı, ağabey sustu. Elif adının nakaratta geçtiği yerde ellerini yüzüne götürdü. Kardeşlerin anlattığına göre tek cümle kurdu: «Bunu nereden buldunuz?»

Buldukları yer belliydi aslında. Yirmi beş yıl önce bir çocuğu okuldan alan başka bir çocuktan. Biz sadece onu üç dakikaya sığdırdık.