чыгарылышка әйтелми калган сүзне җырга салу

Чыгарылышка җыр бүләге — укуын тәмамлаган кешегә багышланган, аның исемен, юлын, гаилә күрми калган елларын һәм табын артында әйтелми калган бер мөһим сүзне җыр рәвешендә җиткерә торган шәхси бүләк. Ул диплом, чәчәк яки конверт урынына түгел, ә алар әйтә алмаганны әйтү өчен бирелә. Мондый җырда шәһәр алыштыру, тулай торак тәрәзәсе, төнге юл, беренче имтихан, өйгә сирәк кайтулар һәм «син булдыра алдың» дигән җөмлә бер урында җыела.

Нәрсә ул чыгарылыш җыры: чыгарылыш җыры — укуын тәмамлаган кешенең исемен, үткән юлын һәм якыннарының әйтә алмаган хисен бер җыр эченә салган шәхси бүләк. Ул рәсми котлау түгел. Ул гаилә күрмәгән елларны күргәндәй итә. Бер кечкенә вакыйга, бер исем, бер җөмлә аны гомуми җырдан аера.

чыгарылыш җыры кайсы мизгелләрдә урынлы

• Чыгарылыш тантанасыннан соңгы гаилә ашы шәхси җыр өчен иң табигый урын була. Көн дәвамында рәсми сүзләр күп яңгырый, ә кич белән өстәл артында кеше үзенең чын юлын ишетә. Анда әнинең борчылуы, әтинең эндәшми горурлануы, туганнарның көтүе бер җырда йомшый.

• Башка шәһәрдә укып кайткан кешегә җыр араны күрсәтә ала. Дүрт ел буе гаилә аның бөтен иртәләрен, арыган кичләрен, берүзе ашаган ашларын күрми. Җыр шул күренмәгән өлешне таный. «Без барысын да күрмәдек, ләкин синең ничек үскәнеңне сиздек» дигән мәгънә җылы ишетелә.

• Диплом тапшырганнан соң өйгә беренче кайту аерым мизгел булып кала. Чемодан идәндә тора, бүлмә элеккечә, ә кеше инде элекке түгел. Шушы үзгәрешне туры сүз белән әйтү авыр булса, исемле җыр аны артык зурламыйча гына әйтә. Өй шул минутта яңадан уртак урынга әйләнә.

• Бертуганнан бирелгән җыр рәсми котлаудан җиңелрәк яңгырый. Абый, апа, эне яки сеңел еш кына шаяртып кына котлый, чөнки чын хисне әйтү уңайсыз. Җыр шаяру белән җитдилек арасында юл таба. Анда уртак балачак, яшерен ярдәм һәм «мин синең белән горурланам» дигән туры сүз сыя.

• Әтигә яки әнигә бала өчен җыр язу теләге дә чыгарылышта еш туа. Алар еллар буе ярдәм иткән, акча җибәргән, шалтырату көткән, ләкин үзләренең арыганын күрсәтмәгән. Чыгарылыш җыры бала исеменнән түгел, гаилә исеменнән дә яңгырый ала. Бу очракта бүләк ике якка да эшли.

• Чыгарылышка килә алмаган якын кеше өчен җыр аерым мәгънә ала. Ерак шәһәр, эш, сәламәтлек яки башка сәбәп аркасында тантанага килү мөмкин булмаска мөмкин. Җыр шул юклыкны буш калдырмый. Ул «мин анда түгел идем, ләкин синең көнең минем өчен дә зур» дип әйтә.

• Сабантуйга кадәрге июнь көннәрендә чыгарылыш җыры гаилә бәйрәмнәре белән бергә үрелә ала. Уку бетә, авылга кайту планы төзелә, туганнар җыела башлый. Шушы арада бирелгән җыр шәхси җиңүне киңрәк гаилә хәтеренә кертә. Ул диплом көнен җәйге туганлык хисенә бәйли.

• Беренче эшкә китәр алдыннан җыр күчеш билгесе булып тора. Чыгарылыш белән эш арасындагы кыска арада кеше шатлана да, курка да. Аңа киңәш күп әйтелә, ә тыныч ышаныч сирәк җитә. Исеме булган җыр «син инде юлда, без янәшә» дигән сүзне тавышсыз басымсыз җиткерә.

сатып алучы өчен ничек эшли

1. Сез башта кеше турында кыска тасвирлама язасыз. Анда исем, уку йорты, шәһәр, якын мөнәсәбәт һәм бер-ике вакыйга җитә. Иң мөһиме — табын артында әйтеп бетермәгән мизгелне кертү. Мәсәлән, «беренче кышта өенә кайтасы килде, ләкин түзде» яки «әтигә шалтыратканда беркайчан да авыр дип әйтмәде». Җыр өчен тасвирлама кыры шушы хикәяне тупларга ярдәм итә.

2. Аннары сез җыр сүзләрен аласыз һәм анда сезнең хис ничек ишетелүен карыйсыз. Бу этапта исемнең кайда керүе, припевның нәрсә әйтүе, артык пафос юкмы икәне мөһим. Чыгарылыш җыры матур сүзләр тезмәсе генә булмаска тиеш. Ул кешенең үз юлын танырга тиеш. Кирәк булса, деталь өстисез: тулай торак бүлмәсе, яраткан урам, имтихан алдыннан төн, өйдә көткән песи.

3. Соңыннан сез әзер җыр аласыз һәм аны кайсы мизгелдә бирүне сайлыйсыз. Аны гаилә ашында тыңлатырга, шәхси хәбәр итеп җибәрергә, фотолар белән бергә сакларга була. Монда төп нәрсә — җырның үз кешегезгә атап язылуы. Исем припевта булганда, ул бүләк «кемгәдер туры килерлек» түгел, ә нәкъ шул чыгарылыш кешесенең юлы турында булып ишетелә.

чыгарылыш бүләген ничек сайларга

Чыгарылыш бүләге кешенең яңа баскычка чыгуын танырга тиеш. Шуңа күрә сайлау вакытында матур күренеш кенә түгел, хәтердә калу көче дә әһәмиятле. Кайбер бүләкләр кулда кала. Кайберләре фотода кала. Ә җыр, дөрес язылса, кеше үзенең үсүен ишеткән мизгел булып кала. Бу аеруча еракта укыган, гаиләсенә барысын да сөйләмәгән чыгарылыш кешесе өчен әһәмиятле.

Бу таблица бүләкләрне бер-берсенә каршы куймый. Ул аларның нинди эш башкаруын күрсәтә. Чәчәк көнне матурлый. Хат кулда кала. Фотоальбом елларны күрсәтә. Исемле җыр исә кеше үзе турында ишетә алмаган җөмләне көйгә сала. Шушы аерма турында күбрәк беләсегез килсә, исемле җыр белән әзер кавер арасындагы аерманы аңлаткан язма да файдалы була.

«аның турында» кырына нәрсә язарга

1. Кешенең исемен һәм сез аны ничек атыйсыз, шуны языгыз. Рәсми исем белән өйдәге исем бер үк булмаска мөмкин. Дипломда бер исем тора, ә гаиләдә аны балачак кушаматы белән йөртәләр. Җыр кайсы якынлыкта яңгырасын, шуны күрсәтегез. Припевта исем ишетелсә, ул табигый булырга тиеш.

2. Уку елларындагы бер күренешне сайлагыз. Бөтен дүрт елны санап чыгу кирәк түгел. Бер төгәл мизгел җитә: вокзалдан китү, беренче сессия алдыннан курку, өйгә төнлә кайтып керү, әнигә «барысы да әйбәт» дип кенә язу. Төгәл күренеш җырны бизәми, ә аны дөрес урынга бәйли.

3. Сез әйтергә теләп тә әйтмәгән җөмләне языгыз. Бу мәкаләнең үзәге шунда. Кайвакыт кеше горурлануын яшерә, чөнки елап җибәрүдән курка. Кайвакыт әтигә катылык артына рәхмәт яшерелә. Кайвакыт бертуган «син мине дә көчлерәк иттең» дип әйтми кала. Шул җөмлә җырга иң кирәкле юлны бирә.

4. Җырның холкын билгеләгез. Ул тыныч рәхмәтме, җылы горурлыкмы, җиңел елмаюлымы, әллә күзгә яшь китерә торган хатирәме. Чыгарылыш җыры зур сүзләр белән генә көчле булмый. Ул кешегезгә туры килгәндә көчле була. Шуңа күрә «күбрәк өй җылысы», «артык рәсми түгел», «припевта исем булсын» кебек гади күрсәтмәләр иң файдалы.