torundan anneanneye hediye: onun adıyla bir şarkı

Torundan anneanneye hediye almanın en sevecen yolu, onun adıyla ve senin bildiğin ayrıntılarla yazılmış bir şarkı. Doğum gününden ya da bayram ziyaretinden önce elinde somut bir şey olur: telefonundan çalabileceğin, mutfakta teyzelerin de duyacağı, onun komşuya «bak torunum yaptırmış» diye dinleteceği bir parça. Kısa bir brif yazarsın, biz şarkıyı yaparız.

Kısaca ne demek: Torundan anneanneye hediye şarkı, senin anlattığın küçük ayrıntılardan — onun adı, sevdiği yemek, ağzından düşürmediği bir laf — yola çıkıp yazılan, iki dakikada elinde olan kişiye özel bir parça.

Bu yazıyı Songive'daki söz yazarları olarak yazıyoruz. Masamıza en çok gelen isteklerden biri de anneanneler için. Anlatalım: gerçekte nasıl oluyor, sen ne biliyorsun, neyi atlamalısın, ve en güzeli — onun mutfağında nasıl veriyorsun.

Neden bir şarkı, hem de anneanne için

Çünkü anneanne o şarkıyı bir kere dinleyip bırakmaz. Bir kolonya, bir şal, bir tabak güzel ama rafta kalır. Şarkı öyle değil. Telefonuna kaydeder, kız kardeşine dinletir, akşam gelen komşu teyzeye açar. Küçük punto yazıyı okuyamayabilir, ama her türküyü ezbere bilir. Ses onun dili.

Bir de şu var: torun-anneanne bağı çok özeldir. Yazları anneanne evinde geçen tatiller, bahçedeki asma, kapıdan girer girmez el öpme, sofraya konan mantı. Bunları başka kimse senin gibi bilmez. Annen bile o anları senin gözünden hatırlamaz. İşte şarkının hammaddesi tam olarak bu.

Bir anneanne şarkısı gerçekte nasıl yapılıyor

Üç adım. Hepsi senin tarafında basit.

Önce kısa bir brif yazarsın. Şarkını oluşturduğun sayfada küçük bir kutu var. Oraya onu anlatırsın. Adı, ona nasıl seslendiğin, aklına gelen üç beş şey. «Anneannem Hatice, biz ona ebe deriz, her sabah çayı demlemeden konuşmaz, telefonda hep 'yedin mi bir şey' diye sorar.» Bu kadarı yeter. Uzun paragraf gerekmez, samimi olması yeter.

Sonra sözleri görürsün. Anlattıklarından bir şarkı çıkar ve önüne gelir. Okursun. Bir dize tutmadıysa, «buraya onun türküsünü koyalım» dersin, düzeltiriz. Bu aşama önemli çünkü sözleri sen onaylarsın — sürpriz bir şey çıkmaz.

En sonda bitmiş şarkı elinde olur. Yaklaşık iki dakikada hazır. İndirir, telefonuna atarsın. Ziyarete giderken hazırdır. İstediğin kadar dinlersin, bir sınırı yok.

Sen aslında ne biliyorsun (ve ne yazmamalısın)

En güzel anneanne şarkıları, torunun bildiği küçük şeylerden çıkar. Sen fark etmesen de elinde bir sürü malzeme var:

• Ağzından düşmeyen laflar. «Allah analı babalı büyütsün», «üşütürsün, hırkanı al», «az yemişsin, hasta mısın». Onun sesiyle söylenen bir cümle, şarkının en çok tutan yeri olur.
• Yemekleri. Mantısı, içli köftesi, kışın kavurması, bayram sabahı kızarttığı hamuru. Bir tabak yemek, koca bir çocukluğu geri getirir.
• Evin ve bahçenin detayları. Asma, kümes, sokak kapısının gıcırtısı, avludaki soba. Sen orada büyüdüysen, o mekân şarkıya girsin.
• Sevdiği türkü ya da dizi. Akşam kaçırmadığı dizi, mırıldandığı türkü, radyoda açtığı program. Bunlar onun günlük ritmi.
• Sana seslenme biçimi. «Kuzum», «bir tanem», «aslanım» — sana özel bir seslenişi mutlaka vardır.

Neyi atlamalısın: sağlık durumunu, para meselelerini, ailedeki dargınlıkları. Şarkı bir sevgi anıdır, dosya değil. Bir de yaşını çok öne çıkarma — «kaç yaşına geldin» yerine «kaç bahar gördük seninle» daha güzel durur. Aşağıdaki örnek parça da böyle küçük, sıcak ayrıntılardan çıktı; anlatan kişi üç dört satır yazmıştı, gerisi kendiliğinden geldi.

Bu yaklaşımı kişiye özel bir şarkının nasıl yapıldığını merak edenler için de detaylı anlattık; anne için doğum günü şarkısı hazırlarken de aynı mantık işler.

Anneanne mi babaanne mi — karıştırma

Anneanne annenin annesi, babaanne babanın annesi. Bu ayrım şarkıda önemli. «Anneannem» dersen, yazlarını onun evinde geçirmiş bir torunun sesi çıkar ortaya; annenin çocukluğu, o eve gidiş gelişler işin içine girer. Brif'te hangisi olduğunu net yaz ki şarkı doğru kişiyi anlatsın.

Songive başka seçeneklerden nasıl ayrılıyor

Bir anneanne hediyesi için elinde birkaç yol var. Hazır bir türküyü çalabilirsin, ama o herkesin türküsü. Kendin bir şeyler yazıp söylemeyi denersin, ama çoğumuz beceremez. Uzun süren, İngilizce çalışan bazı servisler de var. Aşağıda dürüstçe karşılaştıralım.

Songive'ın farkı basit: onun adıyla, senin bildiğin şeylerle, doğal Türkçe, ve ziyarete gitmeden önce elinde. Karşılaştırmayı daha geniş görmek istersen kişiye özel şarkı servislerini yan yana koyduğumuz yazıya bakabilirsin.

Brif kutusuna ne yazmalısın — dört madde

1. Ona nasıl seslendiğini yaz. «Anneanneme ebe deriz» ya da «biz ona nine diyoruz». Ailede ona takılan isim neyse şarkıda o geçsin; resmi «anneanne» kelimesinden daha çok ona benzer.
2. Bir günlük anını anlat. Sabah çayını demleyişi, akşam dizisini açışı, bahçeye çıkışı. «Her sabah bahçeye çıkar, kediye ekmek atar» gibi tek bir görüntü bile şarkıya can verir.
3. Bir yemeğini ya da kokusunu koy. «Mantısının kokusu merdivenden gelirdi» ya da «kavurmasını kışa saklardı». Duyulara dokunan ayrıntı en çok tutan yer olur.
4. Ona ne demek istediğini yaz. Yüzüne söyleyemediğin bir teşekkür, bir özlem. «Yazları senin evinde büyüdüm, orayı hiç unutmadım» gibi bir cümle, şarkının kalbini kurar.

Bu dördünü bir araya getirdiğinde, telefonundan çaldığında mutfakta bir sessizlik olur — sonra da gözler dolar. Anneanne o şarkıyı bir kere dinleyip bırakmaz, emin ol.